Zomaar, om bij te blijven
Indische gans
Aanmelden medewerkers

Batenburg eendenkooi

Cultuurhistorische waarde van eendenkooi *)

eendenkooi-1De eendenkooi ligt midden in het land en is omzoomd door bomen. Er heerst rust en dat is nodig voor het vangen van eenden. Geen mensen, geen herrie, alleen de kooiker of zijn vervanger, die dagelijks de kooi onderhoudt, de eenden voert en in het vangseizoen de eenden vangt.

 

Vangpijpen

De basis van een eendenkooi is een plas water met een bos eromheen. De plas heeft vier ‘zijslootjes’, die vangpijpen genoemd worden. De kooihond lokt met een kwispelende staart de eenden in de pijpen.Als de eenden eenmaal in de pijp zwemmen laat de kooiker de eenden schrikken waardoor ze de pijp verder in vliegen en via een fuik in een hok terechtkomen. Daar komt onze uitdrukking ‘de pijp uitgaan’ vandaan.

De eenden worden aangeboden aan de plaatselijke poulier. In het restaurant van Batenburg kun je eend van deze eendenkooi geserveerd krijgen.

 

De pijp in gaan

eendenkooi-2Hoe krijg je eenden zover dat ze de pijp in gaan? Daarvoor zijn in de loop der eeuwen diverse hulpmiddelen bedacht.

Langs de plas staan schuingeplaatste rietschermen. Die staan zo opgesteld dat de eenden er maar van één kant tussendoor kunnen kijken. Vanaf de plas zien ze één dichte wand. De kooiker kan daar ongezien achter lopen. Bovendien ziet een eend die naar het eind gevlogen is, vanwege de kromming in de vangpijp de ingeng bij de plas niet meer.

Een ander hulpmiddel zijn de tamme eenden. Dat zijn eenden die altijd op de kooiplas verblijven en het spelletje van de kooiker inmiddels kennen. Als de kooiker van achter de rietmatten voer in het water gooit, komen de tamme eenden daar onmiddellijk op af. In hun kielzog volgen de wilde eenden.

Op het moment dat de kooiker ze laat schrikken vliegen de wilde eenden de pijp in. De tamme eenden blijven gewoon zitten, want die weten wel beter.

De kooihond lokt de eenden steeds verder de pijp in door om de schermen rondjes te lopen. Door steeds weer zichtbaar te zijn en even later weer te verdwijnen wekt ze, al kwispelend, de aandacht van de eenden en komen die nieuwsgierig dichterbij. Een kooihondje heeft dan ook vaak een opvallend uiterlijk, nl. wit met oranje vlekken en een pluimstaart.

De meeste bomen rond de kooi worden geknot en het hout wordt gebruikt voor heet onderhouden van de rietmatten en de vangpijpen. Op het moment dat de kooiker ze laat schrikken vliegen de wilde eenden de pijp in. De tamme eenden blijven gewoon zitten, die zijn daar al aan gewend.

 

*) Overgenomen uit ‘Mooi Gelderland’ van Geldersch Landschap en Geldersche Kastelen – nummer 3 Herfst 2009

 

  • A  A  A  A  
    Tweets


    Copyright © 2014. All Rights Reserved.