Zomaar, om bij te blijven

Wijchens Maasje

In het Holoceen (circa 11.755 jaar geleden) werd het klimaat warmer en natter. Als gevolg hiervan gingen de rivieren over van een vlechtend patroon naar een meanderend patroon en gingen ze zich insnijden in de ondergrond.
WijchMaas
De meeste restgeulen van het pleistocene vlechtende riviersysteem zijn in het Boreaal (circa 8240 v. Chr. tot 7020 v. Chr.) dichtgegroeid met veen of hergebruikt door holocene rivieren.

Vanaf het Boreaal ligt de Maas min of meer op zijn huidige plek. Pas vanaf het begin van het Subboreaal (circa 3000 v. Chr.) gaat de Maas over van een insnijdend naar een accumulerend (=sedimenteren) systeem en ontstaan de eerste meandergordelafzettingen.
In die periode had de Maas volgens Berendsen en Stouthamer naast een afvoer ter plaatse van de huidige ligging nog een tweede tak, die inmiddels niet meer actief is, maar wel binnen het plangebied in de ondergrond aanwezig is (dit plangebied ligt ten westen van Nederasselt – zie hieronder de link naar een document van Gemeenteweb, Heumen): “Deze tak van de Maas staat bekend als het Wijchens Maasje, die actief was vanaf circa 3578 v. Chr. tot circa 1715 v. Chr.

De diepteligging van de afzettingen van deze oude stroomgordel is niet precies bekend, maar ligt naar verwachting op ca 2 à 2,5 meter beneden maaiveld. Uit eerder uitgevoerd onderzoek is gebleken dat er geen afzettingen van het Wijchens Maasje in het plangebied voorkomen en dat hier het Late Dryas terras op een diepte van ruim 3 meer beneden maaiveld (circa 5,0 m +NAP) wordt aangetroffen.”

 

De huidige stroomgordel van de Maas is actief vanaf circa 288 n. Chr. tot heden. Vanuit deze stroomgordel zijn in het plangebied kom- en oeverafzettingen afgezet. Op de geomorfologische kaart van Nederland schaal 1:50.000 staat aangegeven dat het plangebied op een oeverwal ligt.
Op momenten dat de Maas buiten zijn oevers trad werden direct langs de geul oeverafzettingen (zandige klei) afgezet. Verder van de geul af, waar het water tot stilstand kwam, kon het fijnere sediment bezinken en werd komklei (matig siltige klei) afgezet. Alle rivierafzettingen uit het Holoceen werden tot de formatie van Echteld gerekend.

De loop van het Wijchens Maasje (de ster is onderzoeksgebied ‘Graven aan de Molenberg’)

 

Op de gemeentelijke verwachtingskaart staat aangegeven, dat het plangebied in een zone ligt, waar crevasse-afzettingen op komklei voorkomen. Crevasse-afzettingen zijn vaak zandige sedimenten, die worden afgezet als de rivier door de oeverwal breekt. Wat over blijft na zo’n doorbraak is een vertakte geul, waarin zand wordt afgezet en daaromheen een waaiervormig lichaam van zandige klei. De crevassegeul staat vaak haaks op de hoofdgeul van de rivier. Dit beeld lijkt in tegenspraak met de gegevens op de geomorfologische kaart, waar geen dwarsgeulen op zijn te zien.

Bron: http://heumen.gemeenteweb.nl/websites/common/download.asp?PropID=2699

 

WijchMaas(1900)
Op de kaart links zijn delen van het Wijchens Maasje te zien, dan al Wijchens Meer geheten. Er is een voetveer naar de richting Balgoij.

 

En als ik de huidige kaart er naast leg, lijkt me dit de overgang bij het politiebureau naar Hoogmeer en Diepvoorde. Daar liep ook de oude weg naar Balgoij die uitkwam bij de Oude Toren in Balgoij.

 

De zwarte stippen geven de vindplaats van een nederzetting aan en de driehoekjes van een grafveld.

 

 

 

 

Hieronder het Wijchens Maasje zoals de loop ongeveer kan zijn geweest:

WijchMaas-loop-03

Bij het cijfer 1 is nog een deel aanwezig en dit mondt uit in ‘De Nieuwe Wetering’.
Tussen 2 en 3 het Wijchens Maasje van een bovenstaande oude kaart, geprojecteerd op deze actuele kaart van Wijchen en omgeving
Het groene vlak bij het cijfer 4 is het plangebied van het Heumens onderzoek, waarin staat dat het Wijchens Maasje in de ondergrond aanwezig is.
De ontbrekende delen heb ik bijgetekend en zijn dus niet zeker.

Volgens een artikel in de Gelderlander van zaterdag 4 mei 2013 werd het Wijchens Maasje bij punt 1 doorsneden door de later aangelegde Nieuw Wetering. Zie onderstaande afbeelding.

WijchMaasjeGeld

Tweets